ساییدگی دندان‌ها می‌تواند به‌مرور زمان باعث تغییر شکل سطح دندان، افزایش حساسیت و حتی اختلال در جویدن شود. عواملی مانند دندان‌قروچه، فشار بیش از حد هنگام مسواک‌زدن، عادات غذایی و تماس نامناسب دندان‌ها با یکدیگر می‌توانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند. ترمیم دندان های ساییده شده با توجه به میزان آسیب و شرایط دهان و دندان انتخاب می‌شود تا علاوه بر بازگرداندن فرم مناسب دندان از پیشرفت ساییدگی نیز جلوگیری شود.
ترمیم دندانهای ساییده شده چگونه انجام می‌شود؟
ترمیم دندانهای ساییده‌شده تنها به اضافه کردن مواد ترمیمی روی دندان محدود نمی‌شود و معمولاً چند مرحله مختلف دارد. دندانپزشک ابتدا علت و شدت ساییدگی را بررسی می‌کند و سپس با توجه به مقدار بافت ازدست‌رفته، وضعیت لثه و دندان و نحوه قرار گرفتن فک‌ها روی یکدیگر روش مناسب را انتخاب می‌کند. مراحل ترمیم ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد.
بررسی میزان ساییدگی دندان: در اولین مرحله دندانپزشک دندانهای ساییده‌شده را به‌دقت معاینه می‌کند. میزان کوتاه شدن دندان، از بین رفتن مینای دندان، وجود ترک یا شکستگی و وضعیت سطح جونده بررسی می‌شود. همچنین ممکن است برای بررسی دقیق‌تر ریشه، استخوان اطراف دندان یا مشکلات احتمالی از تصاویر رادیوگرافی استفاده شود.
تشخیص علت ساییدگی دندان: پس از مشخص شدن میزان آسیب علت ساییدگی بررسی می‌شود. دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها، مسواک زدن با فشار زیاد، عادات غذایی و برخی مشکلات مربوط به نحوه تماس دندان‌ها می‌توانند باعث افزایش سایش شوند. اگر علت اصلی برطرف نشود، احتمال دارد دندان پس از ترمیم دوباره دچار ساییدگی شود.
بررسی نحوه قرار گرفتن دندان‌ها روی یک دیگر
در این مرحله نحوه تماس دندانهای فک بالا و پایین هنگام بستن دهان و جویدن بررسی می‌شود. اگر فشار زیادی روی یک یا چند دندان وارد شود، این موضوع باید پیش از ترمیم مورد توجه قرار بگیرد. بررسی بایت به دندانپزشک کمک می‌کند تا ترمیم را به شکلی انجام دهد که ارتفاع و فرم دندان با سایر دندان‌ها هماهنگ باشد و فشار غیرطبیعی روی آن ایجاد نشود.
انتخاب روش مناسب ترمیم: پس از بررسی‌های لازم روش ترمیم بر اساس میزان ساییدگی انتخاب می‌شود. در ساییدگی‌های خفیف ممکن است کامپوزیت برای بازسازی قسمت ازدست‌رفته دندان کافی باشد. در آسیب‌های گسترده‌تر، بسته به شرایط دندان ممکن است از لمینت، آنله یا روکش استفاده شود. انتخاب روش به مقدار بافت سالم باقی‌مانده، محل دندان، وضعیت بایت و نیازهای ظاهری و عملکردی فرد بستگی دارد.
آماده‌سازی دندان برای ترمیم: پیش از شروع ترمیم دندان باید تمیز و برای انجام کار آماده شود. در صورت وجود پوسیدگی یا آسیب‌های دیگر، ابتدا این مشکلات برطرف می‌شوند. میزان تراش دندان نیز به روش انتخاب‌شده بستگی دارد برای مثال، در برخی ترمیم‌های کامپوزیتی می‌توان با حداقل تراش، قسمت ازدست‌رفته را بازسازی کرد. هدف این مرحله فراهم کردن شرایط مناسب برای قرارگیری صحیح ماده ترمیمی و ایجاد اتصال مناسب با دندان است.
بازسازی قسمت ساییده‌شده دندان: در این مرحله بخش ازدست‌رفته دندان با روش انتخاب‌شده بازسازی می‌شود. اگر از کامپوزیت استفاده شود دندانپزشک ماده کامپوزیتی را به‌صورت لایه‌ای روی قسمت موردنظر قرار می‌دهد و آن را متناسب با فرم طبیعی دندان شکل می‌دهد. سپس هر لایه با نور مخصوص سخت می‌شود. در روش‌هایی مانند آنله یا روکش ترمیم پس از آماده‌سازی دندان ساخته شده و روی دندان قرار می‌گیرد.
تنظیم فرم و ارتفاع دندان: بعد از بازسازی فرم دندان و نحوه تماس آن با دندانهای مقابل بررسی می‌شود. این مرحله اهمیت زیادی دارد زیرا اگر ترمیم بیش از حد بلند باشد، هنگام جویدن فشار بیشتری به آن وارد می‌شود. دندانپزشک با بررسی بایت قسمت‌های اضافی را اصلاح می‌کند تا دندان ترمیم‌شده با سایر دندان‌ها هماهنگ باشد و عملکرد طبیعی هنگام صحبت کردن و جویدن حفظ شود.
پولیش و بررسی نهایی ترمیم: در پایان سطح ترمیم صاف و صیقلی می‌شود تا ظاهر آن طبیعی‌تر باشد و تجمع پلاک روی سطح زبر کاهش پیدا کند. رنگ و فرم دندان نیز بررسی می‌شود تا ترمیم تا حد امکان با دندانهای اطراف هماهنگ باشد. در نهایت دندانپزشک وضعیت بایت و راحتی بیمار هنگام بستن دهان و جویدن را دوباره بررسی می‌کند.
کدام روش برای ترمیم دندانهای ساییده شده مناسب است؟
انتخاب روش مناسب برای ترمیم دندانهای ساییده‌شده به میزان آسیب، محل ساییدگی، مقدار بافت سالم باقی‌مانده و علت ایجاد مشکل بستگی دارد. به همین دلیل یک روش ثابت برای همه افراد وجود ندارد و دندانپزشک باید پس از معاینه مناسب‌ترین گزینه را مشخص کند. روش‌های رایج شامل کامپوزیت، لمینت، آنله و روکش هستند که هرکدام برای شرایط خاصی کاربرد دارند.
کامپوزیت معمولاً برای ساییدگی‌های خفیف تا متوسط به‌ویژه زمانی که بخش محدودی از سطح دندان از بین رفته باشد کاربرد دارد. در این روش، ماده کامپوزیتی همرنگ دندان روی قسمت آسیب‌دیده قرار می‌گیرد و پس از شکل‌دهی و سخت شدن فرم دندان بازسازی می‌شود. یکی از مزایای این روش امکان حفظ بخش زیادی از ساختار طبیعی دندان است. البته دوام کامپوزیت به عواملی مانند میزان فشار واردشده به دندان رعایت بهداشت و وجود دندان‌قروچه بستگی دارد.
لمینت بیشتر برای دندانهای جلویی و مواردی مناسب است که ساییدگی علاوه بر عملکرد دندان ظاهر آن را نیز تحت تأثیر قرار داده باشد. در این روش پوسته‌ای نازک روی سطح جلویی دندان قرار می‌گیرد و می‌تواند به اصلاح شکل، اندازه و ظاهر دندان کمک کند. با این حال لمینت برای هر نوع ساییدگی مناسب نیست و اگر بخش زیادی از ساختار دندان از بین رفته یا فشار زیادی به دندان وارد شود ممکن است روش دیگری انتخاب شود.
اگر ساییدگی در دندانهای عقبی و به‌خصوص سطح جونده ایجاد شده باشد اینله یا آنله می‌تواند یکی از گزینه‌های ترمیمی باشد. این ترمیم‌ها معمولاً خارج از دهان و متناسب با شکل دندان ساخته می‌شوند و سپس روی قسمت آسیب‌دیده قرار می‌گیرند. اینله بخش محدودتری از دندان را پوشش می‌دهد در حالی که آنله می‌تواند قسمت گسترده‌تری از سطح جونده را بازسازی کند. این روش زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که دندان هنوز ساختار سالم کافی برای حفظ و بازسازی داشته باشد.
در ساییدگی‌های شدید که مقدار زیادی از ساختار دندان از بین رفته و دندان ضعیف شده است ممکن است روکش گزینه مناسب‌تری باشد. روکش مانند یک پوشش محافظ اطراف بخش باقی‌مانده دندان قرار می‌گیرد و می‌تواند شکل و عملکرد آن را بازسازی کند. البته استفاده از روکش به میزان آسیب و شرایط دندان بستگی دارد و صرفاً ساییده بودن دندان به معنی نیاز قطعی به روکش نیست.
اگر علت اصلی ساییدگی، دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها باشد در کنار ترمیم دندان ممکن است استفاده از نایت‌گارد یا محافظ شبانه توصیه شود. این وسیله مستقیماً قسمت ازدست‌رفته دندان را ترمیم نمی‌کند اما با کاهش تماس و فشار مستقیم دندان‌ها می‌تواند به محافظت از دندان‌ها و ترمیم‌های انجام‌شده کمک کند. تشخیص نیاز به محافظ و نوع مناسب آن باید توسط دندانپزشک انجام شود.
در برخی افراد نحوه تماس دندانهای فک بالا و پایین باعث وارد شدن فشار بیش از حد به دندانهای ساییده‌شده می‌شود. در چنین شرایطی دندانپزشک ممکن است اصلاحات لازم را برای بهبود تماس دندان‌ها انجام دهد. این کار به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که قرار است دندان با کامپوزیت، آنله یا روکش بازسازی شود زیرا ادامه فشار غیرطبیعی می‌تواند احتمال آسیب مجدد به دندان یا ترمیم را افزایش دهد.
مراقبت‌های بعد از ترمیم دندان برای جلوگیری از سایش مجدد
پس از ترمیم دندانهای ساییده‌شده رعایت چند نکته می‌تواند به افزایش دوام ترمیم و جلوگیری از آسیب دوباره کمک کند. مهم‌ترین مراقبت‌ها عبارت‌اند از:
- کنترل دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها: اگر دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها عامل ساییدگی باشد باید این مشکل کنترل شود. دندانپزشک ممکن است استفاده از محافظ شبانه را برای کاهش فشار هنگام خواب توصیه کند.
- از جویدن مواد بسیار سفت خودداری کنید: جویدن یخ، آب‌نبات‌های سفت، تخمه با پوست و سایر مواد سخت می‌تواند فشار زیادی به دندان و ترمیم وارد کند. بهتر است از دندان‌ها برای شکستن یا باز کردن اجسام سخت نیز استفاده نشود.
- بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید: مسواک زدن منظم با مسواک نرم و استفاده از نخ دندان به حفظ سلامت دندان و لثه کمک می‌کند. هنگام مسواک زدن نیز نباید فشار زیادی به دندان‌ها وارد شود زیرا مسواک زدن خشن می‌تواند به مرور باعث سایش بیشتر شود.
- علت اصلی ساییدگی را درمان کنید: ترمیم دندان بدون توجه به علت اصلی ممکن است مشکل را دوباره ایجاد کند. بنابراین اگر ساییدگی به دلیل دندان‌قروچه، تماس نامناسب دندان‌ها یا عادت‌های نادرست ایجاد شده باشد باید عامل زمینه‌ای نیز تحت کنترل قرار گیرد.
هزینه ترمیم دندانهای ساییده شده به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه ترمیم دندانهای ساییده‌شده برای همه افراد یکسان نیست و پیش از تعیین روش درمان نمی‌توان مبلغ دقیقی برای آن مشخص کرد. میزان آسیب، تعداد دندانهای نیازمند ترمیم، روش انتخاب‌شده و شرایط خود دندان از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند هزینه نهایی را تغییر دهند.
میزان و شدت ساییدگی دندان: هرچه بخش بیشتری از ساختار دندان از بین رفته باشد معمولاً ترمیم پیچیده‌تر و زمان‌برتر می‌شود. ساییدگی‌های سطحی ممکن است با روش‌های ساده‌تری برطرف شوند در حالی که آسیب‌های شدیدتر می‌توانند به درمان‌های گسترده‌تری نیاز داشته باشند.
روش ترمیم انتخاب‌شده: هزینه درمان به نوع ترمیم نیز وابسته است. کامپوزیت، لمینت، اینله و آنله و روکش دندان هرکدام هزینه متفاوتی دارند. انتخاب روش بر اساس شرایط دندان انجام می‌شود و نمی‌توان صرفاً ارزان‌تر بودن یک روش را معیار انتخاب قرار داد.
تعداد دندانهای ساییده‌شده: اگر فقط یک یا دو دندان دچار سایش شده باشند هزینه درمان با شرایطی که تعداد زیادی از دندان‌ها نیاز به بازسازی دارند متفاوت خواهد بود. تعداد دندان‌ها همچنین بر مدت زمان و تعداد جلسات درمان تأثیر می‌گذارد.
نیاز به درمان‌های جانبی: گاهی پیش از ترمیم دندان باید مشکلات دیگری مانند پوسیدگی، التهاب لثه یا آسیب‌های ساختاری درمان شوند. در صورتی که دندان‌قروچه یا مشکل بایت عامل ساییدگی باشد ممکن است درمان یا استفاده از محافظ دندان نیز به برنامه درمانی اضافه شود.
مواد و تجهیزات مورد استفاده: نوع مواد ترمیمی و تجهیزات مورد استفاده در درمان نیز می‌تواند بر هزینه نهایی تأثیر بگذارد. کیفیت و ویژگی‌های مواد به‌خصوص در ترمیم‌هایی که نیاز به مقاومت و زیبایی بیشتری دارند در تعیین هزینه اهمیت دارد.
چه زمانی دندانهای ساییده شده نیاز به ترمیم دارند؟
| وضعیت دندان | آیا نیاز به ترمیم دارد؟ |
|---|---|
| ساییدگی خفیف بدون درد و حساسیت | معمولاً نیاز فوری به ترمیم ندارد و معاینه دوره‌ای کافی است. |
| افزایش حساسیت دندان | ممکن است به ترمیم یا درمان محافظتی نیاز داشته باشد. |
| تغییر واضح شکل یا کوتاه شدن دندان | بهتر است برای بررسی و ترمیم اقدام شود. |
| ترک‌خوردگی یا شکستگی ناشی از سایش | معمولاً نیاز به درمان و ترمیم دارد. |
| اختلال در جویدن یا تماس دندان‌ها | باید توسط دندانپزشک بررسی و در صورت نیاز ترمیم شود. |
| ساییدگی شدید و پیش‌رونده | معمولاً به ترمیم نیاز دارد تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود. |
اگر متوجه کوتاه شدن دندان‌ها، افزایش حساسیت یا تغییر فرم سطح دندانهای خود شده‌اید بهتر است پیش از شدیدتر شدن ساییدگی برای بررسی و درمان اقدام کنید. دکتر زارعی با بررسی میزان سایش و شرایط هر دندان روش مناسب ترمیم را انتخاب می‌کند. برای مثال، خانمی ۳۵ ساله به دلیل دندان‌قروچه و ساییدگی دندانهای جلویی به دکتر زارعی مراجعه کرد. پس از بررسی وضعیت دندان‌ها و تشخیص علت ساییدگی دندانهای آسیب‌دیده او ترمیم شد و فرم و عملکرد طبیعی دندان‌ها تا حد زیادی بازگردانده شد.
جمع بندی
ساییدگی دندان‌ها در صورت پیشرفت می‌تواند باعث حساسیت، تغییر فرم دندان و اختلال در عملکرد آن شود. انتخاب روش مناسب ترمیم به میزان سایش علت ایجاد آن و وضعیت دندان بستگی دارد. تشخیص زودهنگام و کنترل عواملی مانند دندان‌قروچه، رعایت بهداشت دهان و معاینات منظم می‌تواند به حفظ دندان‌ها و افزایش دوام ترمیم کمک کند.
سوالات متداول ترمیم دندان های ساییده شده
آیا دندان ساییده شده دوباره رشد می‌کند؟
خیر. مینای دندان پس از از بین رفتن به‌طور طبیعی بازسازی نمی‌شود، اما می‌توان با روش‌های ترمیمی مناسب بخش ازدست‌رفته را بازسازی کرد.
بهترین روش برای ترمیم دندان ساییده شده چیست؟
روش مناسب به شدت ساییدگی، محل دندان و مقدار بافت سالم باقی‌مانده بستگی دارد. کامپوزیت، لمینت، آنله و روکش از گزینه‌های قابل بررسی هستند.
آیا ترمیم دندان ساییده شده درد دارد؟
بسته به میزان آسیب و روش درمان، ممکن است درمان با بی‌حسی انجام شود و بیمار درد قابل توجهی احساس نکند.
آیا بعد از ترمیم، دندان دوباره ساییده می‌شود؟
اگر علت اصلی ساییدگی مانند دندان‌قروچه یا فشار نامناسب دندان‌ها کنترل نشود، احتمال آسیب مجدد وجود دارد.
